De Betekenis van Bevrijding
Door Jayadvaita Swami
De Vedische wijsheid leert ons dat ‘bevrijding’ meer betekent dan vrijheid van persoonlijke obsessies, sociale hokjesgeest of politieke onderdrukking. De enige echte bevrijding is verlossing van de cyclus van geboorte en dood. In het Sanskriet wordt deze vorm van bevrijding moksha of mukti genoemd.
Volgens de Vedische leer is het bereiken van deze bevrijding het ware doel van een mensenleven. We dwalen leven na leven rond in deze materiële wereld in verschillende lichamen en verschillende vormen. Iedere keer ondergaan we de herhaaldelijke ellende van geboorte, dood, ziekte en ouderdom.
Wanneer we worden geboren als een lagere levensvorm zoals een dier of een plant, dan is onze ziel te dicht overdekt met onwetendheid om ons af te vragen wat er allemaal gebeurt, of om ons ervan te bevrijden. De menselijke levensvorm is gezegend met een hogere intelligentie en de mogelijkheid om vragen te stellen. We kunnen kiezen voor de weg van spirituele verlichting om zo uiteindelijk verlossing bereiken. Vedische geleerden dringen er ernstig op aan om deze weg te kiezen voordat dit leven is geëindigd en er weer een kans voorbij is gegaan.
Sommige wijsgeren zien bevrijding als een totale ontmanteling van het ego, het gevoel van een eigen ik. Zij zeggen dat lijden voortkomt uit verlangen; verlangen komt voort uit ego en ego komt voort uit illusie. Als de illusie weg is, dan zijn ook het zelf, het verlangen en het lijden dat daaruit voortkomt verdwenen.
Volgens enkele van deze filosofen is bevrijding leegheid, een lege ruimte. Net als wanneer een vlam is uitgeblazen, is ook het ego er niet meer. Anderen zeggen dat het zelf opgaat in de Allerhoogste, in God, in het Ene, zoals een druppel water één wordt met de oceaan. In deze gevallen is er geen sprake meer van een individueel zelf, waardoor er een einde komt aan zielsverhuizingen en het lijden.
Toch zijn er ook wijzen die bevrijding uitleggen als een voortbestaan van het zelf in een staat van zuiverheid en vrijheid. In het materiële leven, zeggen zij, creëert iemand een vals idee over het zelf. Men identificeert zich met het vergankelijke lichaam en krijgt het idee ‘Ik ben een Indiër, een Hollander, een Chinees, zwart of blank, jong of oud’ enzovoort. Ook identificeert men zich met de tijdelijke gedachten en bewegingen van de geest. Het zelf heeft echter zijn eigen eeuwige identiteit en een eigen spirituele vorm, voorbij het rijk van de materie. Bij de bevrijding laat men het valse ego los en stijgt uit boven het tijdelijke lichaam en verstand. Dan wordt ware realisatie van het zelf bereikt.
Het is de bevrijde individuele ziel die geniet van de nectar van onsterfelijkheid, en zoals deze wijzen zeggen: Bevrijding zonder een spiritueel zelf is hetzelfde als spirituele zelfmoord: je hebt het lijden gestopt door je individuele leven uit te roeien.
De vedische literatuur spreekt over beide vormen van bevrijding, maar geeft duidelijk haar voorkeur te kennen voor de bevrijding waarbij het individuele zelf blijft voortbestaan om te genieten van een bevrijd leven vol eeuwigheid, kennis en geluk.
